ผิวเหล็กก่อนทาสีรองพื้นและสีกันไฟต้องสะอาดถึงระดับที่กำหนดตาม ISO 8501-1 ระดับ Sa 2.5 ได้จากการพ่นทราย ระดับ St 2 ได้จากการขัดด้วยเครื่องมือมือหรือเครื่องมือไฟฟ้า ระบบสีกันไฟ Neocoat กำหนดให้ผิวเหล็กปราศจากคราบน้ำมัน จารบี สนิม คราบเกลือ และฝุ่นละออง ก่อนทาสีรองพื้นทุกครั้ง ฟิล์มสีกันไฟที่หลุดร่อนหลังส่งมอบเกือบทั้งหมดมีสาเหตุจากขั้นนี้
ค่าเตรียมผิวคิดเป็นสัดส่วนไม่มากของงานทั้งหมด แต่เป็นขั้นที่แก้ทีหลังไม่ได้โดยไม่รื้อสีทุกชั้นออก บทความนี้อธิบายความหมายของระดับ Sa และ St วิธีเลือกระดับตามสภาพหน้างาน และการต่อไปยังสีรองพื้น ลำดับงานทั้งระบบอ่านได้ที่บทความขั้นตอนการทาสีกันไฟที่ถูกต้อง
มาตรฐาน ISO 8501-1 แบ่งระดับความสะอาดของผิวเหล็กหลังเตรียมผิวเป็น 2 กลุ่มตามวิธีที่ใช้ กลุ่ม Sa สำหรับการพ่นด้วยวัสดุขัด (blast cleaning) และกลุ่ม St สำหรับการขัดด้วยเครื่องมือมือหรือเครื่องมือไฟฟ้า (hand and power tool cleaning) ตัวเลขยิ่งสูงยิ่งสะอาด
ระดับ Sa 2.5 เป็นระดับที่ระบบสีอุตสาหกรรมส่วนใหญ่กำหนดสำหรับเหล็กใหม่ เพราะให้ทั้งความสะอาดและความขรุขระผิว (surface profile) ที่สีรองพื้นยึดเกาะได้ดี ระดับ St 2 ใช้ในตำแหน่งที่พ่นทรายไม่ได้ เช่น งานซ่อมเฉพาะจุดในอาคารที่ใช้งานอยู่ หรือเหล็กที่อยู่ใกล้เครื่องจักรที่ฝุ่นทรายเข้าไม่ได้
การพ่นทรายเอาสเก็ดรีดร้อน (mill scale) ที่ติดมาจากโรงรีดออกได้หมด สเก็ดนี้ดูเหมือนผิวเรียบสีน้ำเงินเทา แต่หลุดล่อนได้เมื่อเหล็กขยายตัวจากความร้อน และดึงสีทุกชั้นที่ทาทับหลุดตามไปด้วย เหล็กใหม่ที่ดูสะอาดจึงยังต้องพ่นทราย
หลังพ่นทราย ผิวเหล็กไม่มีอะไรปกป้อง สนิมย้อน (flash rust) เกิดได้ภายในไม่กี่ชั่วโมงในอากาศชื้นแบบไทย แนวปฏิบัติทั่วไปคือทาสีรองพื้นภายในวันเดียวกันกับที่พ่นทราย และไม่พ่นทรายพื้นที่มากกว่าที่ทารองพื้นทันในวันนั้น การพ่นทรายทั้งอาคารแล้วค่อยทารองพื้นในสัปดาห์ถัดไป ทำให้ต้องพ่นซ้ำหรือทาทับสนิมย้อน
เครื่องมือที่ใช้คือแปรงลวดไฟฟ้า จานขัด และเครื่องเจียร ผลที่ต้องได้คือสเก็ดหลวม สนิมหลวม และสีเก่าที่หลุดง่ายออกหมด ผิวที่เหลือต้องแน่นและติดกับเนื้อเหล็ก ระดับ St 2 ไม่ได้เอาสเก็ดรีดร้อนที่ติดแน่นออก ระบบสีที่ยอมรับ St 2 มักกำหนดให้ใช้สีรองพื้นชนิดที่ยึดเกาะบนผิวแบบนี้ได้ ต้องตรวจกับ TDS ของสีรองพื้นก่อน
ข้อจำกัดของการขัดด้วยเครื่องมือคือผิวมักถูกขัดจนมัน (burnished) ทำให้สีรองพื้นยึดเกาะได้ไม่ดี ต้องควบคุมไม่ให้ขัดจุดเดียวนานเกิน และไม่ใช้จานขัดที่สึกจนเรียบ
คราบน้ำมันและจารบีต้องล้างด้วยตัวทำละลายก่อนพ่นทราย การพ่นทรายบนผิวที่มีน้ำมันจะกระจายน้ำมันไปทั่วผิวและฝังลงในความขรุขระ สีรองพื้นที่ทาทับจะหลุดเป็นแผ่น
คราบเกลือมองไม่เห็นด้วยตา แต่ดูดความชื้นผ่านฟิล์มสีมาทำให้เกิดสนิมใต้ฟิล์มและเป็นตุ่มพอง เหล็กที่เก็บใกล้ทะเล ผ่านการขนส่งทางเรือ หรืออยู่ในโรงงานที่มีไอกรด ควรทดสอบเกลือด้วยชุดทดสอบ Bresle ตาม ISO 8502-6 ก่อนทารองพื้น ถ้าเกินเกณฑ์ที่ TDS กำหนดต้องล้างด้วยน้ำสะอาดแรงดันสูงแล้วปล่อยแห้ง
ฝุ่นจากการพ่นทรายเองก็ต้องเป่าหรือดูดออกก่อนทา ฝุ่นที่เหลือบนผิวทำให้สีรองพื้นยึดเกาะกับฝุ่นแทนที่จะเกาะกับเหล็ก
ผิวที่เตรียมถึงระดับแล้วต้องทาสีรองพื้นกันสนิม Neocoat Primer ก่อนทาสีกันไฟทุกครั้ง ถัง 25 กก. (5 แกลลอน) ทาได้ 60–80 ตร.ม. มีสีแดงและสีเทาให้เลือก การใช้สีรองพื้นรุ่นอื่นที่ผู้ผลิต Neocoat ไม่ได้อนุมัติ เสี่ยงต่อการหลุดล่อนและปฏิกิริยาเคมีที่ไม่พึงประสงค์ระหว่างชั้นสี
เหตุผลที่ระบบสีกันไฟเข้มงวดเรื่องรองพื้นมากกว่าสีทั่วไป คือฟิล์มสีกันไฟหนา 500–3,500 ไมครอนต้องพองตัวเมื่อโดนไฟ ถ้ารองพื้นด้านล่างหลุด ชั้นฉนวนทั้งหมดจะหลุดออกจากเหล็กพร้อมกัน สีกันไฟ Neocoat ระบุลำดับระบบไว้ชัดเจน คือรองพื้น สีกันไฟ แล้วสีทับหน้า
ซีเมนต์พ่นกันไฟอย่าง Mandolite CP-2 มีข้อกำหนดผิวที่ต่างออกไป คือต้องแห้งและปราศจากน้ำมันจารบี และเหล็กที่ทาสีรองพื้นไว้ก่อนต้องตรวจว่ารองพื้นชนิดนั้นเข้ากับซีเมนต์พ่นได้
ระดับ Sa และ St ตรวจด้วยการเทียบกับรูปมาตรฐานใน ISO 8501-1 ในแสงที่เพียงพอ ผู้ควบคุมงานควรถ่ายรูปผิวเหล็กหลังเตรียมพร้อมป้ายรหัสชิ้นงาน แบบเดียวกับที่บันทึกความหนาฟิล์ม บันทึกควรมีวันเวลาที่พ่นทรายเสร็จและเวลาที่ทารองพื้น เพื่อยืนยันว่าไม่ปล่อยผิวไว้นานเกิน
บันทึกขั้นเตรียมผิวเป็นส่วนหนึ่งของหลักฐานที่วิศวกรผู้ควบคุมงานใช้ออกหนังสือ น.4-9 ร่วมกับบันทึก DFT รายละเอียดการวัดความหนาอ่านได้ที่บทความการวัดความหนาฟิล์มแห้ง DFT โครงการที่ต้องการวิศวกรควบคุมตั้งแต่ขั้นเตรียมผิว ใช้บริการควบคุมงานสีกันไฟได้
โครงการที่กำลังจะเริ่มงานเตรียมผิว ส่งสภาพเหล็กปัจจุบัน (เหล็กใหม่ มีสนิม มีสีเดิม หรือกัลวาไนซ์) พร้อมข้อจำกัดหน้างานเรื่องฝุ่นและเสียง มาที่ทีมวิศวกร ทีมจะระบุระดับเตรียมผิวที่ระบบสีกำหนด สีรองพื้นที่ต้องใช้ และเสนอราคากลับภายใน 24 ชั่วโมง โทร 086-339-4682 หรือแอด LINE
ไม่พ่นทรายแบบเหล็กดำ เพราะจะทำลายชั้นสังกะสี ผิวกัลวาไนซ์ต้องล้างคราบน้ำมันและทำผิวให้หยาบเล็กน้อยด้วยวิธีที่ TDS สีรองพื้นกำหนด และต้องใช้สีรองพื้นชนิดที่ยึดเกาะบนสังกะสีได้ ควรแจ้งผู้ขายสีกันไฟล่วงหน้าว่าเหล็กเป็นกัลวาไนซ์
ขึ้นกับว่าสีรองพื้นนั้นเข้ากับระบบ Neocoat หรือไม่ และสภาพยังดีหรือไม่ ควรส่งชื่อรุ่นสีรองพื้นเดิมให้ผู้ขายตรวจ ถ้าไม่เข้ากันต้องเอาออกถึงระดับที่กำหนดแล้วทารองพื้นใหม่
ทำได้ยากเพราะฝุ่นและเสียง ทางเลือกคือขัดด้วยเครื่องมือถึง St 2 หรือ St 3 ในตำแหน่งที่จำเป็น หรือใช้การพ่นด้วยน้ำแรงดันสูงถ้าพื้นที่รองรับน้ำได้ ต้องยืนยันกับ TDS ว่าระบบสีรองพื้นยอมรับวิธีนั้น
ขอบของสีเดิมต้องขัดให้ลาด (feather edge) และผิวเหล็กที่โผล่ต้องสะอาดถึง St 2 เป็นอย่างน้อย แล้วทารองพื้นและสีกันไฟให้ได้ความหนาเท่าเดิม พร้อมบันทึก DFT ของจุดซ่อม

ผู้เชี่ยวชาญสีกันไฟ Neocoat & วัสดุกันไฟครบวงจร มาตรฐาน ISO 834 / ASTM E119 รับรองโดยวุฒิวิศวกรโยธา